การได้ PEP ภายใน 72 ชั่วโมงเป็นจุดเริ่ม ไม่ใช่จุดจบ ยาเม็ดสุดท้ายไม่ได้ยืนยันว่าผล HIV เป็นลบ และไม่ทำให้การป้องกันครอบคลุมเหตุสัมผัสใหม่หลังเริ่มยา ระบบที่ดีต้องเชื่อมผู้รับ PEP ไปสู่การตรวจติดตามและแผนป้องกันระยะยาว
รับประทานให้ครบและจัดการปัญหาระหว่างทาง
PEP โดยทั่วไปใช้ 28 วันตามสูตรที่หน่วยบริการเลือก พยายามรับประทานตรงเวลา หากลืมยา อย่าเพิ่มขนาดเอง ให้ทำตามคำแนะนำที่ได้รับหรือติดต่อคลินิก
ผลข้างเคียงเช่นคลื่นไส้ ปวดศีรษะ หรืออ่อนเพลียอาจเกิดได้ แต่ไม่ควรหยุดยาโดยไม่ปรึกษา อาการรุนแรง ผื่นร่วมกับหายใจลำบาก ตัวเหลือง หรือปัสสาวะผิดปกติต้องประเมินเร่งด่วน
ทำไมต้องตรวจอีก
การตรวจตอนเริ่ม PEP ใช้ประเมินสถานะก่อนเหตุหรือช่วงต้น เหตุล่าสุดอาจยังอยู่ใน window period หน่วยบริการจึงนัดตรวจติดตามหลังเริ่มและหลังจบตามชนิดการตรวจและแนวทาง
ไม่ควรกำหนดวันเองจากโพสต์เดียว เพราะตารางอาจต่างตามวิธีตรวจ เหตุสัมผัส การใช้ยา และสถานการณ์ทางคลินิก ให้ยึดใบนัดของหน่วยบริการ
PEP ไม่ป้องกัน STI ทุกชนิด
ผู้รับ PEP ควรประเมินซิฟิลิส หนองใน หนองในเทียม ไวรัสตับอักเสบ และการตั้งครรภ์ตามเหตุและตำแหน่งสัมผัส บางโรคไม่มีอาการและต้องเก็บตัวอย่างจากคอ ปัสสาวะ/อวัยวะเพศ หรือทวารหนักตามบริบท
การใช้ถุงยางและสารหล่อลื่นยังมีบทบาทระหว่างติดตาม รวมทั้งช่วยลดโอกาส STI บางชนิด
เมื่อใดควรคุยเรื่อง PrEP
หากเหตุไม่ได้เป็นครั้งเดียวหรือคาดว่าอาจเกิดซ้ำ PrEP อาจเหมาะกว่าใช้ PEP ซ้ำเป็นวงจร WHO สนับสนุนการเชื่อม PEP ไป PrEP แต่ต้องยืนยันสถานะ HIV และวางแผนเวลาเปลี่ยนกับบุคลากร
ไม่ควรเก็บยา PEP ที่เหลือไว้ใช้เป็น PrEP หรือเริ่มยา PrEP ของผู้อื่น เพราะสูตรและการติดตามต่างกัน
ทบทวนเหตุโดยไม่โทษตนเอง
การพลาดถุงยาง ลืม PrEP ถูกกดดัน หรือดื่มจนตัดสินใจต่างจากแผน ไม่ควรถูกใช้ตำหนิ การทบทวนมีไว้หาวิธีที่ทำได้จริง เช่น พกถุงยางหลายจุด ตั้งเตือนยา เลือก PrEP หรือรู้จุด PEP ที่เปิดนอกเวลา
หากเหตุเกิดจากการล่วงละเมิด ความรับผิดไม่ใช่ของผู้ถูกกระทำ ควรได้รับการดูแลทางกาย ใจ กฎหมาย และความปลอดภัยตามความต้องการ
บทเรียนต่อระบบไทย
บริการ PEP ที่นับเพียงจำนวนคนรับยาอาจพลาดเป้าหมายสำคัญ ต้องดูการเริ่มเร็ว การกินครบ การมาตรวจตามนัด และการเชื่อมสู่ PrEP เมื่อเหมาะสม การแจกยาโดยไม่มีนัดต่อคือช่องว่างที่ระบบควรแก้
หมายเหตุ: หากมีเหตุสัมผัสใหม่ระหว่างหรือหลัง PEP ให้ติดต่อหน่วยบริการทันที อย่าคิดว่ายาเดิมคุ้มครองเหตุใหม่โดยอัตโนมัติ
