HPV เป็นกลุ่มไวรัสที่ติดต่อผ่านการสัมผัสผิวหนังและเยื่อบุระหว่างกิจกรรมทางเพศ การติดเชื้อพบได้บ่อยและส่วนใหญ่ไม่มีอาการ ร่างกายจำนวนมากกำจัดเชื้อได้เอง แต่การติดเชื้อชนิดความเสี่ยงสูงที่คงอยู่นานอาจนำไปสู่รอยโรคก่อนมะเร็งและมะเร็งบางชนิด
หูดไม่ใช่ตัวแทนของ HPV ทั้งหมด
HPV บางชนิดทำให้หูดบริเวณอวัยวะเพศหรือทวารหนัก ลักษณะอาจเป็นตุ่มเดี่ยว หลายตุ่ม แบน หรือนูน แต่ชนิดที่ทำให้หูดส่วนใหญ่มักต่างจากชนิดความเสี่ยงสูงที่เกี่ยวข้องกับมะเร็ง ดังนั้น “ไม่มีหูด” ไม่ได้แปลว่าไม่มี HPV และ “มีหูด” ไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็ง
ไม่ควรตัด จี้ หรือใช้ยากำจัดหูดทั่วไปกับอวัยวะเพศเอง เพราะผิวบริเวณนี้บอบบางและตุ่มอาจเกิดจากโรคอื่น
อาการใดควรตรวจ
พบแพทย์เมื่อมีตุ่มหรือแผลใหม่ เลือดออกหลังมีเพศสัมพันธ์ เลือดออกผิดปกติ ปวดอุ้งเชิงกราน เสียงแหบหรือเจ็บคอเรื้อรัง ก้อนที่คอ หรือความผิดปกติที่ทวารหนัก อาการเหล่านี้ไม่ได้ชี้เฉพาะ HPV แต่ควรได้รับการประเมิน
การตรวจ HPV ไม่ใช่การตรวจ STI ทั่วไปสำหรับทุกตำแหน่งและทุกคน การตรวจคัดกรองปากมดลูกมีเกณฑ์ตามอายุ ประวัติ และแนวทางของประเทศ ผู้มี HIV หรือภูมิคุ้มกันบกพร่องอาจต้องใช้แผนติดตามต่างออกไป ควรถามหน่วยบริการโดยตรง
วัคซีนกับการคัดกรองทำงานคนละส่วน
วัคซีนช่วยป้องกัน HPV ชนิดสำคัญได้ดีที่สุดเมื่อฉีดก่อนสัมผัสเชื้อ แต่ผู้ที่เคยมีเพศสัมพันธ์อาจยังได้ประโยชน์ตามอายุและการประเมิน วัคซีนไม่ได้รักษาเชื้อหรือหูดที่มีอยู่ และไม่ทดแทนการคัดกรองปากมดลูก
ถุงยางช่วยลดโอกาสส่งต่อเชื้อแต่ป้องกันไม่ได้ทั้งหมด เพราะผิวบริเวณที่ถุงยางไม่ครอบคลุมยังสัมผัสกันได้ การป้องกันจึงควรรวมวัคซีน ถุงยาง การไม่สูบบุหรี่ และการคัดกรองตามนัด
หัวใจของข้อมูล HPV คืออย่ารออาการ เพราะเครื่องมือที่ลดมะเร็งได้จริงคือการป้องกันและค้นหารอยโรคก่อนเกิดอาการ
